ประเด็นทางประชากรและสังคม

เจนวาย ในที่ทำงาน: จะอยู่หรือจะไป?

เฉลิมพล แจ่มจันทร์
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

“เด็กรุ่นใหม่หลายคนเก่งนะ..อยากได้เงินเดือนสูง แต่ไม่ทนงานหนัก อยู่ที่ไหนไม่ค่อยนาน เปลี่ยนงานกันเป็นว่าเล่น...” เป็นวลีที่มักจะได้ยินเป็นประจำจากการเข้าไปทำงานเรื่องความสุขของคนทำงานในองค์กรภาคเอกชน รวมถึง ภาครัฐหลายๆ แห่ง “เด็กรุ่นใหม่” ในที่นี้ มักจะหมายถึง คนทำงานเจนวาย (เกิดระหว่าง พ.ศ. 2525-2548) ที่กำลังทยอยเข้าสู่ตลาดแรงงานและจะกลายเป็นกำลังแรงงานที่สำคัญของไทยต่อจากนี้ ไปอีก 15-20 ปี จากการคาดประมาณประชากรของประเทศไทย คนทำงานเจนวายจะมีสัดส่วนถึงกว่าร้อยละ 43-46 ของประชากรวัยแรงงานทั้งหมดของประเทศ ในระหว่างปี 2553-2573 โดยค่อยๆ ทดแทนกำลังแรงงานเจน เบบี้บูม (เกิดพ.ศ. 2486-2503) และ เจนเอกซ์ (เกิดปี 2504-2524) ทีเกษียณอายุออกจากตลาดแรงงานไป

คนเจนวาย เติบโตมาพร้อมกับบริบททางสังคม เศรษฐกิจและการเมืองที่เปลี่ยนแปลงต่างไปจากคนเจนอื่นๆ โดยเฉพาะคนรุ่นเบบี้บูม ทำให้มีพฤติกรรม ลักษณะรูปแบบการใช้ชีวิต รวมถึง การให้คุณค่าด้านต่างๆ ที่แตกต่างออกไป ณ ที่นี้ รวมถึง การให้คุณค่าในเรื่องการทำงานและการใช้ชีวิตส่วนตัว คนเจนวายมักจะถูกมองว่าเป็นพวกฉลาด รอบรู้ในเรื่องเทคโนโลยี (techno-savvy) ใช้ชีวิตส่วนหนึ่ง (หรือส่วนใหญ่?) ในสังคมออนไลน์ที่เชื่อมต่อข้อมูลข่าวสารในโลกอินเตอร์เนตผ่านอุปกรณ์เคลื่อนที่ (โดยเฉพาะสมาร์ทโฟน) ทำให้เป็นกลุ่มคนทำงานที่มีศักยภาพในการทำงานสูงขึ้น สามารถทำงานหลายๆ อย่างในเวลาเดียวกันได้ (multitasking) สืบค้นข้อมูลหรือติดตามข่าวสารต่างๆ ที่อยากรู้ได้ในเพียงเสี้ยวนาทีผ่านปลายนิ้ว คนเจนวายในที่ทำงานหรือองค์กรหลายๆ แห่ง โดยเฉพาะกลุ่มที่มีโอกาสทางการศึกษาค่อนข้างดีและมีความสามารถสูง (talented) จึงมักเป็นกลุ่มที่มีความมั่นใจในตัวเองสูง มีเป้าหมายในชีวิตการทำงานที่ไม่ใช่เพียงเพื่อค่าตอบแทนที่เหมาะสมและการงานที่มั่นคงเท่านั้น แต่ยังเพื่อตอบสนองความต้องการหรือแรงขับที่เป็นความสนใจภายในของแต่ละบุคคล ที่ ณ ขณะเดียวกัน สามารถสร้างสมดุลแห่งชีวิต (ระหว่างชีวิตการทำงานและชีวิตส่วนตัว) หรือ work-life balance ให้เกิดขึ้นได้

งาน หรือ job ที่จะดึงดูดสำหรับคนในรุ่นนี้ จึงต้องเป็นงานที่ท้าทาย มีคุณค่า ตรงกับความสนใจและสร้างโอกาสในการพัฒนาตนเองให้มีทักษะประสบการณ์ที่ดียิ่งๆขึ้นไปที่สามารถตอบโจทย์เป้าหมายชีวิตระยะยาวของคนเจนวาย รูปแบบการทำงานที่ตายตัวเกินไป เช่น ในเรื่องเวลาเข้า-ออกงานและสถานที่ในการทำงาน รวมถึง การพิจารณาเลื่อนขั้นหรือตำแหน่งที่บางแห่งยังยึดติดกับ seniority มากกว่า performance ของคนทำงาน อาจเป็นปัจจัยบั่นทอนที่ทำให้คนเจนวายอยู่กับองค์กรสั้นลง

ข้อมูลโครงการจับตาสถานการณ์ความสุขคนทำงานในประเทศไทย โดยสถาบันวิจัยประชากรและสังคม ในปี 2556 จากตัวอย่างคนทำงานเกือบ 30,000 คน ทั่วประเทศ ภายใต้ข้อคำถามที่ว่า “หากมีโอกาสเปลี่ยนงานหรือองค์กรอื่นชวนไปทำงานด้วย ท่านจะไปหรือไม่” เมื่อแยกตามเจนแล้ว พบว่า คนทำงานเจนวายทั้งตอนปลาย(อายุ 18-24 ปี) และเจนวายตอนต้น (อายุ 25-34 ปี) ประมาณ 1 ใน 4 ตอบว่า “คิดว่าไปหรือไปแน่นอน” ขณะที่ อีกมากกว่าครึ่ง ยังคง “ไม่แน่ใจ” ซึ่งทั้งสองกลุ่มคำตอบนี้ คิดเป็นสัดส่วนที่สูงกว่าคำตอบของคนทำงานในเจนอื่นๆ ทั้งเจนเอกซ์และเบบี้บูม อย่างเห็นได้ชัด จากการวิเคราะห์ทางสถิติด้วยข้อมูลชุดเดียวกัน เฉพาะในกลุ่มคนทำงานเจนวาย (N=7,301 คน) ระหว่างกลุ่มที่เลือกที่จะไป และเลือกที่จะอยู่กับองค์กร พบว่า ความพึงพอใจในงานที่ทำ (เกี่ยวกับความสนใจและความท้าทายของงาน การมีบทบาทการตัดสินใจในงาน ความเหมาะสมของค่าตอบแทนเมื่อเทียบกับงาน) ความพึงพอใจในบทบาทการสนับสนุนจากองค์กร (เช่น โอกาสในการพัฒนาทักษะความรู้ และการสนับสนุนด้านสวัสดิการ สิทธิประโยชน์ต่างๆ) ความรู้สึกเป็นเจ้าของร่วมในองค์กร และ ปัจจัยสมดุลแห่งชีวิต โดยเฉพาะในมิติชีวิตส่วนตัว (หมายเหตุ ในการวิเคราะห์มีการพิจารณาถึงปัจจัยสมดุลแห่งชีวิตในมิติครอบครัวและสังคมด้วย) เป็นตัวแปรเชิงบวกที่สำคัญที่จะทำให้คนเจนวายเลือก “อยู่” มากกว่าที่จะเลือกที่ “ไป” จากองค์กรที่ทำงานในปัจจุบัน

ในมุมหนึ่ง อาจเป็นไปได้ว่า มีแนวโน้มที่สูงกว่าอยู่แล้วในคนทำงานกลุ่มที่อายุยังน้อย ซึ่งอาจไม่เกี่ยวข้องกับเรื่องของเจเนอเรชั่น แต่ในอีกมุมหนึ่ง ผลการศึกษานี้ ก็เป็นสัญญาณเตือนให้กับองค์กรต่างๆ ที่ต้องทำความเข้าใจคนทำงานเจนวายให้มากขึ้น เพื่อปรับตัวและสามารถดึงคนทำงานในรุ่นประชากรนี้ ให้อยู่ในที่ทำงานให้ได้นานขึ้น โดยอยู่อย่างเต็มใจ และตั้งใจทุ่มเททำงานให้แก่องค์กรอย่างเต็มกำลังสามารถ...


ที่มา (รูป 1) ข้อมูลจากการคาดประมาณประชากรของประเทศไทย พ.ศ. 2553-2583, (สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, 2556); (รูป 2) คำนวณจากฐานข้อมูลโครงการโครงการจับตาสถานการณ์ความสุขคนทำงานในประเทศไทย เฉพาะปี 2556 (ศิรินันท์ กิตติสุขสถิต และคณะ, 2556)

Since 25 December 2012