เวทีวิจัยประชากรและสังคม

เป็น อยู่ คือ คนร้อยปี

ปัทมา ว่าพัฒนวงศ์ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

ประชากรและการพัฒนาคอลัมน์นี้ขอขึ้นต้นด้วย เป็น อยู่ คือ คนร้อยปี เพื่อเล่าถึงโครงการศึกษาวิจัยที่กำลังดำเนินการอยู่ของสถาบันวิจัยประชากรและสังคมโครงการหนึ่ง คือ “โครงการศึกษาศตวรรษิกชนคนร้อยปีในประเทศไทย”1 ซึ่งมี ศ.เกียรติคุณ ดร.ปราโมทย์ ประสาทกุล เป็นหัวหน้าโครงการ และได้รับทุนสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) งานศึกษานี้ไม่ธรรมดา เพราะไม่ใช่ศึกษาผู้ที่อายุหกสิบ เจ็บสิบ แต่กลับมุ่งศึกษาผู้สูงอายุวัยปลายโดยเฉพาะผู้ที่มีอายุ 100 ปีขึ้นไป เพราะเป็นกลุ่มที่น่าสนใจ การเพิ่มขึ้นของคนกลุ่มนี้เป็นดัชนีชี้วัดเรื่องความยืนยาวชีวิตของคนไทยได้เป็นอย่างดี และที่สำคัญ การศึกษาคนกลุ่มนี้ยังมีอยู่น้อย โดยที่ต้องการหาคำตอบว่าคนร้อยปีที่ยังมีชีวิตอยู่ของประเทศไทยมีมากน้อยเพียงใดและมีความอยู่ดีมีสุขหรือไม่

จำนวนคนร้อยปีที่เผยแพร่อยู่ในเว็บไซต์ของกรมการปกครองนับเป็นจุดตั้งต้นของการศึกษาว่าบุคคลเหล่านี้ยังมีชีวิตอยู่หรือไม่ เพราะทีมวิจัยมีสมมุติฐานว่าตัวเลขที่รายงานน่าจะสูงกว่าความเป็นจริง ขั้นตอนการวิจัยทำ.โดยสุ่มจังหวัดต่อจากนั้นนักวิจัยได้โทรศัพท์ไปยังพื้นที่เพื่อหา “ผู้รู้” ซึ่งมักเป็นเจ้าหน้าที่ฝ่ายสวัสดิการและสังคมขององค์การปกครองส่วนท้องถิ่น เจ้าหน้าที่สาธารณสุขประจำโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล เพื่อสอบถามว่ามีคนร้อยปีอยู่จริงๆ เท่าไร ตัวเลขที่ได้จากการสำ.รวจทางโทรศัพท์นี้ เป็นเพียงตัวเลขขั้นต้นเท่านั้น ซึ่งยืนยันว่ามีจำนวนคนร้อยปีที่มีชีวิตอยู่ต่ำกว่าตัวเลขที่รายงาน

ทีมวิจัยยังมีสมมุติฐานต่อไปอีกว่า อายุที่แสดงว่าเป็นคนร้อยปี (ตามหลักฐานการทะเบียน) อาจมีความคลาดเคลื่อน ซึ่งประเด็นนี้ไม่สามารถหาคำตอบทางโทรศัพท์ได้อีกแล้ว จึงได้เลือกพื้นที่ตัวอย่าง 4 จังหวัด (ภาคละ 1 จังหวัด) เพื่อลงไปเก็บข้อมูลภาคสนาม สำหรับการเก็บข้อมูลภาคสนามนั้นเป็นลักษณะของการเข้าไปพูดคุยกับผู้ที่หลักฐานทางทะเบียนระบุว่าเป็นคนร้อยปี รวมถึงลูกๆ หรือผู้ที่คอยดูแล เพื่อสอบถามในเรื่องปีเกิด อายุเมื่อแต่งงาน อายุลูกๆ และเหตุการณ์ต่างๆ ในชีวิต รวมไปถึงสภาพความเป็นอยู่และสุขภาพอนามัย การพูดคุยกับท่านเหล่านั้น นอกจากเราจะได้ข้อมูลเพื่อตรวจสอบเรื่องความถูกต้องของอายุแล้ว ยังสามารถประเมินสถานะสุขภาพอย่างคร่าวๆ ได้ เช่น เรื่องความทรงจำ. การได้ยิน การมองเห็น และยังไม่นับเรื่องราวต่างๆ ที่ถ่ายทอดออกจากปากของท่าน แม้ว่าการเก็บข้อมูลภาคสนามจะเป็นการเข้าไปพูดคุยหรือสังเกต แต่ทีมวิจัยก็ได้พยายามสร้างเครื่องมือขึ้นชิ้นหนึ่งเพื่อประเมินความทรงจำ การได้ยิน การมองเห็น การเคลื่อนไหว และการกินอาหาร โดยใช้เกณฑ์ง่ายๆ เพื่อให้คะแนนสภาวะเหล่านี้ จากผู้ที่เราได้รับอนุญาตให้เข้าไปพูดคุยด้วย 45 ราย เกือบทั้งหมดของผู้ที่สามารถยืนยันได้ว่าเป็นคนร้อยปีจริงมีสภาวะพร่องทางร่างกายที่เห็นชัดเจนคือ ตาฝ้าฟาง หูไม่ค่อยได้ยิน หรือเคลื่อนไหวด้วยการเดินไม่ได้

ณ เวลานี้ แม้ว่าโครงการยังดำเนินอยู่ แต่ก็เกินครึ่งทางมามากแล้ว สิ่งที่ทีมวิจัยพอจะบอกได้คร่าวๆ ก็คือ คนร้อยปีที่ยังมีชีวิตอยู่จริงนั้นมีอยู่ต่ำกว่าที่รายงานไว้ตามทะเบียน และสำหรับผู้ที่ทะเบียนรายงานว่ามีอายุร้อยปีและยังมีชีวิตอยู่ ส่วนหนึ่งเป็นการรายงานอายุที่ผิด จากการพูดคุยกับญาติรวมถึงผู้รู้ในพื้นที่ มีความเป็นไปได้ที่ความผิดพลาดเกิดขึ้นตั้งแต่เริ่มนำ.ข้อมูลจากแผ่นสำเนาทะเบียนบ้านที่เป็นลายมือมาบันทึกลงในคอมพิวเตอร์ ซึ่งนั่นก็ราว 30 ปีมาแล้ว ความคลาดเคลื่อนเกิดขึ้นตั้งแต่แปลงปีเกิดที่เป็นปีนักษัตรให้เป็น พ.ศ.เกิดผิด (ผิดเป็นรอบ) อ่านลายมือไม่ออก ป้อนข้อมูลพลาด เป็นต้น อย่างไรก็ตามทีมวิจัยมองว่าในอนาคต ความผิดพลาดคลาดเคลื่อนของคนร้อยปีก็จะค่อยๆ หมดไป ข้อมูลของคนเก่าที่ผิดพลาดจะค่อยๆ หมดไปตามอายุขัย ส่วนข้อมูลของคนใหม่ที่เข้ามาแทน (ผู้ที่มีชีวิตยืนยาวจนเป็นคนร้อยปี) ก็จะมีความถูกต้องมากขึ้นๆ

ทั้งหมดนี้ก็คือ เป็น อยู่ คือ คนร้อยปี ที่ถ่ายทอดมาเพียงบางส่วนจากโครงการศึกษาคนร้อยปีของสถาบันวิจัยประชากรและสังคม

 

1นักวิจัยโครงการประกอบด้วย ศ.เกียรติคุณ ดร.ปราโมทย์ ประสาทกุล รศ.ดร.รศรินทร์ เกรย์  รศ.ดร.ปัทมา ว่าพัฒนวงศ์  ผศ.ดร.จรัมพร โห้ลำยอง ผศ.ดร.ศุทธิดา ชวนวัน ฤทธิชัย สุทธิเสริม และกาญจนา เทียนลาย

Since 25 December 2012