ประเด็นทางประชากรและสังคม

No to Child Labor Yes to Quality Education

กมลชนก ขำสุวรรณ
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

เป็นที่ทราบกันดีว่าการใช้แรงงานเด็กอย่างไม่เป็นธรรม ทำลายคุณค่าทางเสรีภาพและศักดิ์ศรีขั้นพื้นฐานของความเป็นมนุษย์ จึงเป็นประเด็นที่หลายประเทศทั่วโลก รวมทั้งประเทศไทยให้ความสำคัญและใส่ใจในการป้องกันและแก้ไขปัญหาให้หมดสิ้นไป 

บทความนี้ใช้ข้อมูลทุติยภูมิบางส่วนของโครงการ “ศึกษาการประเมินผลการดำเนินงานตามนโยบายและแผนระดับชาติเพื่อขจัดปัญหาการใช้แรงงานเด็กในรูปแบบที่เลวร้าย ปีงบประมาณ พศ. 2552-2557” ดำเนินการโดยสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล เก็บข้อมูลจากการสนทนากลุ่มภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง ตามนโยบายและแผนระดับชาติเพื่อขจัดการใช้แรงงานเด็กในรูปแบบที่เลวร้าย พ.ศ. 2552ะ2557 ทั้งหน่วยงานภาครัฐ หน่วยงานปกครองส่วนท้องถิ่น องค์กรภาคเอกชน ผู้ประกอบการ องค์กรระหว่างประเทศที่สังกัดประจำประเทศไทย องค์กรพัฒนาเอกชน รวมผู้เข้าร่วมสนทนากลุ่มจำนวน 80 คน

ผลการศึกษาส่วนหนึ่งต้องการตอบโจทย์ที่ว่า “แรงงานเด็กในประเทศไทย...ใครคือกลุ่มเสี่ยง?” เนื่องจากเป็นกลุ่มที่ต้องเฝ้าระวัง ข้อค้นพบสำคัญแสดงให้เห็นว่า การอพยพเคลื่อนย้ายของกลุ่มแรงงานจากประเทศเพื่อนบ้านเข้ามาในประเทศไทย โดยเฉพาะเมียนมา ลาว และกัมพูชาที่ถูกนิยามว่าไม่ใช่ไทย ส่งผลให้มีเด็กจำนวนหนึ่งติดตามพ่อแม่เข้ามา รวมถึงเด็กที่เกิดและเติบโตในประเทศไทย ขณะที่เด็กอีกจำนวนหนึ่งถูกหลอกลวงเข้ามาในประเทศไทย ทำให้มีกลุ่มเสี่ยงหลายกลุ่ม อาทิ เด็กที่เป็นผู้อพยพย้ายถิ่น เด็กไร้สัญชาติ และเด็กที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ชายแดนห่างไกล ซึ่งมีแนวโน้มสูงที่จะทำงานในขณะที่อายุต่ำกว่า 15 ปี และมีแนวโน้มที่น่าเป็นห่วงว่าจะถูกกระทำความรุนแรง ล่วงละเมิด หรือแสวงหาผลประโยชน์ ถือเป็นกลุ่มประชากรที่มีความเสี่ยงมากที่สุดในแง่ของการเข้าถึงบริการทางสังคมขั้นพื้นฐาน เนื่องจากขาดเอกสารแสดงตน ด้อยโอกาสทางการศึกษา และอาศัยอยู่ในครอบครัวที่มีรายได้ไม่มั่นคง ทำให้เด็กเหล่านี้มีภาวะเสี่ยงเพิ่มขึ้น

นอกจากนี้กลุ่มเสี่ยงที่เป็นเด็กไทย ยังมีสถานการณ์ที่น่าเป็นห่วง โดยเฉพาะปัญหายาเสพติดในสถานศึกษา ที่กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนรายงานว่า มีเด็กและเยาวชนอายุเกิน 10 ปี แต่ไม่ถึง 15 ปี ถูกดำเนินคดีความผิดเกี่ยวกับยาเสพติด มีจำนวนเพิ่มมากขึ้น ตรงข้ามกับอายุของเด็กที่ใช้ยาเสพติดที่มีแนวโน้มลดลง แสดงให้เห็นถึงความเกี่ยวข้องของเด็กที่เป็นผู้เสพ/ใช้ยา มักจะเป็นกลุ่มเสี่ยงที่จะเข้าสู่วงจรของการถูกใช้เป็นเครื่องมือของการผลิตและขนส่งยาเสพติด ทั้งนี้ไม่เพียงแต่เด็กจะเสียโอกาสทางการศึกษาเป็นระยะเวลานาน ในกรณีที่ต้องโทษและเข้าสถานพินิจฯ มากกว่า 1 ครั้ง ถูกตั้งข้อรังเกียจจากสังคมไปตลอดชีวิต

ถึงแม้ว่าการศึกษาภาคบังคับของไทยได้กำหนดให้เด็กต้องได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐานตั้งแต่อายุ 6-15 ปี โดยสามารถเรียนโดยไม่มีค่าใช้จ่ายทั้งเด็กไทยและเด็กต่างชาติก็ตาม แต่การเข้าถึงระบบการศึกษา ที่เป็นไปอย่างลำบาก เนื่องจากความไม่พร้อมทางด้านเอกสารหลักฐาน ข้อจำกัดด้านภาษา ความยากลำบากในการเดินทางไปสถานศึกษา และค่าใช้จ่ายที่จะเกิดขึ้นจากการเข้าศึกษา ตลอดจนการมีอคติต่อเด็กต่างชาติ ทำให้พ่อแม่เด็กต่างชาติต้องการให้เด็กทำงานมากกว่าไปโรงเรียน

ในส่วนของเด็กไทยการดำเนินการเพื่อให้เด็กเข้าถึงการศึกษา แม้ว่าจำนวนเด็กนักเรียนที่เข้าเรียนต่อในระดับมัธยมศึกษาจะเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ แต่ปัญหาที่พบ คือ ยังมีนักเรียนออกลางคันอยู่บ้าง โดยเฉพาะกลุ่มนักเรียนชั้นมัธยมต้นและปลาย โดยเหตุผลของการออกจากภาคการศึกษากลางคันนั้น โดยทั่วไปเป็นเพราะปัญหาความยากจน และการต้องอพยพตามผู้ปกครอง แต่นักเรียนระดับมัธยมต้นมีแนวโน้มที่จะออกกลางคันเนื่องจากการสมรสด้วย ซึ่งเด็กเหล่านี้เป็นอีกกลุ่มที่จัดว่าเป็นกลุ่มด้อยโอกาสและเสี่ยงต่อการถูกใช้ให้ทำงานในรูปแบบที่เลวร้าย

ที่กล่าวมา อาจมีประเด็นสำคัญอื่นๆ อีกมาก แต่ประเด็นสำคัญที่สะท้อนออกมาเป็นสิ่งที่หน่วยงานหรือภาคส่วนที่เกี่ยวข้องต้องคำนึงถึง เพื่อร่วมมือกันดำเนินการ “หยุด...การใช้แรงงานเด็กในรูปแบบที่เลวร้ายให้หมดไปจากประเทศไทย” โดยแรงงานเด็กกลุ่มเสี่ยงควรจะเป็นกลุ่มแรกที่ต้องรีบดำเนินการให้เข้าถึงการศึกษาอย่างจริงจังและครอบคลุมทุกกลุ่ม สุดท้ายนี้ผู้เขียนอยากเชิญชวนผู้เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม เข้าร่วมกิจกรรม เนื่องในโอกาสวันต่อต้านการใช้แรงงานเด็กโลก ในวันที่ 12 มิถุนายนที่จะถึงนี้ โดย กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงานและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ร่วมกันจัดขึ้นภายใต้แนวคิด “No to Child Labor ษYes to Quality Education” จัดขึ้นที่สถานีรถไฟหัวลำโพง ที่มีการจัดกิจกรรมตลอดทั้งวัน...ท่านคือส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนเพื่อหยุดการใช้แรงงานเด็ก...ในรูปแบบที่เลวร้าย

 

สมัครสมาชิกจดหมายข่าว

จดหมายข่าวฯ ราย 2 เดือน ปีละ 6 ฉบับ

กรุณากรอก e-mail ของท่าน

(ไม่เสียค่าใช้จ่ายใดๆ ทั้งสิ้น)



Since 25 December 2012